HOME

   6. MIKNATIS ROTORU

 

 

 

 

 

6. MIKNATIS ROTORU

hr.jpg

 

Kalıp

 

Alternatör lçin 2 adet rotora ihtiyaç vardır. Birinci aşamada ahşaptan bir döküm kalıbı hazırlanır. Her rotor 12 adet mıknatısı taşıyacak olan 12” lik diskten hazırlanır. Birinci üretilen rotor mıknatısların hava şartlarından korunması amacıyla hazırlanan kalıptır. İçersine dökülen reçine mıknatısları tutar. Aşağıda daha basit olarak kalıp ve döküm işi anlatılmaktadır

Malzeme listesi

- 3/4" kalınlıkta kontrplak 14”x14” kare 2 adet

- 1/2” kalınlıkta  6,5” çapında disk

- 1/4" kontrplak,  2,75” çapında 1 adet disk

 - yaklaşık 20 adet 1” boyunda ağaç vidası

Kalıp 14” kareden oluşmaktadır. Ortasındaki delik 12,5” dir ve ¾” derinliği vardır. Merkezinde bulunan dairesel çıkıntının çapı ise 2,75” ve bunun kalınlığı ise ¼” dir. Her parçanın ortasında da merkezlerin tam oturması yada parçaların merkezlenmesi amacıyla  ¼” delik delinmiştir. Bütün diskler şerit testere ile kolayca kesilebilir. Disklerin dışı dairelerin içi iyice zımparalanmalıdır.  Önce parçalar kesilip çıkarılır. 3 kare parça birbirine vidalanır. Üste gelen dairesel parça alttaki delikten biraz daha büyük tutulur.

Mıknatıs yerleştirme şablonu

 

Şimdiki gereç ise mıknatısları yerleştirmek için kullanılan şablondur. Bu parça özel olarak yaptırılabileceği gibi kontrplaktan veya plastikten de yapılabilir. 12” disk 4 adet ½”  delinir.  (Mıknatıs rotorundaki gibi). Daha sonra 12 adet mıknatısın yerleştirilebileceği kanallar açılır. Burada kullanılacak mıknatısların boyutları 1” x 2” x ½” dir.

 

Mıknatıs rotorunun kurulumu

Malzeme

- 12” yumuşak çelikten disk, ¼” kalınlıkta 2 adet.

- 1” x 2” x ¼” kalınlıkta N35  NdFeB mıknatıstan 24 adet.

- Cyanocrylate yapıştırıcı ve hızlandırıcısı

- fiberglas kumaş veya bez. Yarım metre kare kadar

- 2,5 litre kadar polyester reçine.

12” iki diskle işe başlanır. Disklerin her ikisinde 4 adet ½” delik  olmalıdır.  Merkezde de 2,75” delik olmalıdır

Böyle bir iş biraz hassasiyet ister bu nedenle CNC kesim yaptırmakta yarar vardır. Bu işlem zaman kazanımına ve kaliteli sonuca sebep olur. Deliklerin açılması sırasında bol kesme sıvısı kullanmakta ve yavaş devirde çalışmakta yarar vardır. Merkezden çıkan parçalar daha sonra bu parçalar kullanılacaktır. Daha sonra diskleri bir işkence ile tutturup her ikisine de 4 adet 0,5” lik delik delinir  bunlar  4” çapındaki daireye eşit yerleştirilir.

Bunun amacı rotor yuvasını buraya yerleştirmektir. Kolay yerleşim sağladığı gibi hata payını da azaltır. Bir disk 7/16” lik dört delik daha ihtiva eder. Bunlarda 4”lik deliklerin arasındadırlar. Daha sonra bu deliklere kılavuzla ½” inç 13 diş açılır. Bunlar alternatörü söküp takmada kullanılır. Cnc kesme işlemi yaptırılırsa bu delikler de bir defada açılmış olur.

Resim ½” inçlik 13 dişlik vidaların açılışını göstermektedir.

Daha sonra delik başlarına havşa açarak işlem tamamlanır. Bu mekanik işlerin tamamlanmasından sonra bir tiner vasıtasıyla mekanik parçalar temizlenir. Bu aşamadan sonra mıknatısların yerleştirileceği temiz bir alan oluşturulmuştur. Şimdiden sonra daha temiz alanda çalışmakta yarar vardır.

 

(şekilde cetvel arkasından tutulan ışık sızmaktadır bu sacın eğri olduğunu gösterir)

Çelik disk düz olmayabilir. Bu eğikliği görüp buna göre mıknatısları yerleştirmekte fayda vardır. Eğik yüzeyler düzeltilebilir fakat oldukça zordur. Şekildeki gibi eğiklik tespit edildikten sonra mıknatıslar tümsek olan yüzeye yerleştirilir.

Mıknatıs şablonu disk üzerine yerleştirilir. Delikler üst üste getirilir.

Diğer disk diğerinin üzerine oturtulur. Kaymaması için deliklerden geçirilen matkap uçları kullanılır.

Yandan bakıldığında mıknatısların gireceği boşluk görünmektedir bir marker kalemle boşluklardan biri işaretlenir. Bu yer her diskte ilk mıknatısımın yerleştirileceği bölge olur.

Küçük 3/16” lik bir matkapla delme işlemi yapılır tam bir delik açılmaz sadece o bölgede hafif bir delme yapılır. Yer belirlenir. Rotorun dışında olan index işaretidir. Alternatörde yüzeyler birbirine bakarken bu çok önemlidir.

Bu alternatör için 24 adet 1” x 2” x ½”  boyutlarında 35 numaralı NdFeB mıknatıs kullanılır. Temin edilen mıknatıslar nikel veya epoxy kaplıdır. Bunlar çok kuvvetli mıknatıslardır itinayla kullanılması gerekir. İkisi bir araya gelince arada kalan parmağı incitebilir. Önce rotor üzerinde bir araya getirilmelidir. Çok kuvvetli olan bu mıknatıslar nedeniyle sadece bir mıknatıs rotoru yapılır eğer ikinci bir rotor yapılması gerekiyorsa birincisi bittikten sonra diğerine başlanır. Bitmiş olan rotorun kazaya sebep vermemesi için özel bir yerde saklanması gerekir. Saklandığı yerde de hiç bir şekilde kesici özelliklere sahip bıçak, makas vs gibi demir içerikli madde bulundurulmamalıdır. Kesici maddeler süratle uçarak mıknatısa yapışırlar bu esnada kazaya sebep olabilirler. Ayrıca elektronik bantları (teyp, video) ve hafızaları yaklaştırmamak gerekir.

Mıknatıslar çok güçlüdür diziden ayırmak hüner ister. En iyi yol mıknatıs destesini ahşap masaya koyup bir el ile deste bastırılırken tek bir mıknatıs diğer mıknatıslardan koparılır. Mıknatıs ayrılır ayrılmaz uzaklaştırılmalıdır.

Şimdi ilk mıknatıs rotora yerleştirilebilir. Sac üzerine konulmuş aluminyum kalıba mıknatıs sokulur. Mıknatıs sacı kuvvetle kavrar. Bu işlem sırasında mıknatısa darbe uygulanmaz kırılabilir.

 

Mıknatıslar yerleştirilirken aynı kutupların yukarıda olmasına dikkat edilir. Saca temas eden hangi kutupsa diğerleri de aynı olmalıdır. (blok halinde alınmış mıknatıslar yapışık halde iken ters kutupları tarafından çekilmektedir. Bu nedenle blok halinde yönleri işaretlenmişse montajı kolay olur. İşaretin takibi yeterlidir)  masa üzerinde tutulan bloktan alınan her mıknatıs çevrilmeden getirilip şablona yerleştirilirse aynı kutuplar üst tarafta kalmıştır denebilir.

İlerideki aşamada bu defa mıknatısların ters çevrilip saca yerleştirilmesi açıklanacaktır.

 

Mıknatıslar yerleştikten sonra önce pim olarak kullanılan matkap uçları sonra aluminyum şablon çıkarılır. Şablon sökülürken mıknatısların kaydırılmamasına itina gösterilir.

Sıvı japon yapıştırıcı (cyanocrylate) ile her mıknatısın alt iki kenarından yapıştırılır. İnce olan bu yapıştırıcı altına da nüfuz eder.

Mıknatısların hiçbir zaman oynamaması gerekir. Dönerken ise bu mıknatısların savrulup uçmamalıdır. Bunun için fiberglas kumaştan ½” lik şerit kesilir. Mıknatısların diskin dış yüzüne bakan taraflarına sarılır

Bir kaç kere dolanır, bandın üst tarafı aşmadığına dikkat edilir.

Şimdilik birinci mıknatıs rotoru hazırlanmıştır. Karışıklığa sebep vermemek için duvarda uzak bir yerdeki çiviye asılır.

 

Şimdi sırada ikinci mıknatıs rotorunu hazırlanması; ikinci disk üzerine şablon takılır deliklerden matkap uçları geçirilir. İlk mıknatıs takımına geçmeden dikkat edilecek nokta daha önceden sac üzerine gelen deliğin tespitidir. İlk mıknatıs takmadan önce kolaylık olması için mıknatıs bloğunun yönü değiştirilir veya bu defa işaretli yüzeyler aşağıya getirilir. Sırayla işaretli yüzeyler aşağıya getirilerek mıknatıslar yerleştirilir.

İşin kontrolü !

İş kolayca kontrol edilebilir. El içinde ufak bir mıknatıs tutulur yönü asla  değiştirilmez. El içindeki mıknatıs ilk mıknatısa yaklaştırılır, sonra sırasıyla diğerlerine eğer mıknatısların tepkisi aynıysa bu ilk disk için normaldir. İkinci diske gelince eldeki mıknatısın yönü yine aynı kalmak şartıyla bundaki mıknatısların tepkisi diğerine göre ters olmalıdır. (eğer eldeki mıknatıs 1.diskte çekiliyorsa 2.diskte itilmelidir)

Bu testten sonra yine 1. disk kenarına sarılan fiberglas şeritten bu diske de sarılmalıdır. Çevrede yağ olmamalıdır. Rotor bir kez daha ince tiner ile temizlenir.

 

12” çapında ortası 6,5” çapında delikli fiberglas kumaş kesilir

Kalıbın her tarafı yağlanır. Kalıbın dışına taşan reçineyi tutmak için bir bent yapılır. Sacın kalınlığında olan çapı 2,75”lik kontrplak yerleştirilir. Merkezin kaymaması için içine aynı deliğe çapında bir mil veya matkap sokulur.

 

Şimdi 6,5” lik kontrplak oturtulur

Polyester reçine hazırlanır.

Pis bir iş olduğundan havalandırması iyi bir ortamda ve gerekli tedbirlerin alınarak başlanmasında yarar vardır. Özellikle gözlerin korunması için gözlük ve eller için plastik eldiven ve maske gereklidir.

Yaklaşık olarak 1 litre kadar reçine yeterli olacaktır. Ayrıca bunun hızlandırıcısını da unutmamak gerekir. Normalde biraz az sertleştirici kullanarak yavaş sertleşme olmasına gayret edilmelidir hızlı sertleşme bilindiği gibi çatlamalara sebep olabilir. Eğer renklendirmek istenirsez 1/50 oranında emaye boya katılabilir.

 Reçine mıknatısların üzerini aşacak şekilde dökülür. Kalıp dolduğunda

Fiberglas daireler üzerine yerleştirilir ve içlerinin reçineyi çekmesi için düz bir parça kullanılır. Bu işlemle hava kabarcıklarını çıkarmak önemlidir.

Üst kısma biraz daha reçine dökülür. Mümkünse kalıbı titreştirerek hava kabarcıklarını almak  gerekir.

Sonra üst kapak kapatılır (merkezinden pim veya matkap geçecek şekilde oturtulur) üst taraftan mıknatıslarla kalıbın sıkışıp kapalı kalması sağlanır.

(Polyester işçiliği konunun tamamen dışında tutulmamaktadır fakat polyester konusu da farklı bir konudur ilk defa uğraşanların ilk deneylerini  başka uygulamalarda gidermeleri tavsiye edilir)

Muhtemelen 30 dakikada sertleşen döküm kalıptan ayrılabilir.

Kalıbın önce greslenmiş olması kolayca çıkmasını sağlar daha sonra merkezde bulunan 2 adet daire kontrplak arkasından hafifçe  vurularak çıkartılır. Mıknatıs yüzeyinde kalmış olan pütürler alınır.

Bitirilmiş bir mıknatıs rotoru görünmektedir. – şimdi aynı işlemleri diğer dökümede uygulamak gerekir.

Şimdiki uygulamalar tamamen kozmetik olup o kadar önemli değildir. Eğer bir tornanız var ise ve bu parçaları kavrayabilecek büyüklükteyse yüzeyleri temizlenir. Temizlik sırasında asla EĞE veya TORNA KALEMİ kullanılmaz. Sadece zımpara kağıdı kullanılır. Çünkü kullanılacak metal parçalar derhal kuvvetli mıknatıs tarafından dönme anında çekilecektir.

Tekrar dikkat edilirse BU AŞAMA ÇOK ÖNEMLİ DEĞİLDİR.